Türk iktisadının bağışıklığı çöktü: Rüzgar esse savruluyoruz

Hükümetin iktisatta izlediği rasyonaliteye alışılmamış tavır, global dalgalanmanın Türkiye’de tsunamiye dönmesine yol açıyor. Faizi düşürme uğruna enflasyona da kura da rekor kırdıran adımların ekonomiyi dış tesirlere ne kadar açık hale getirdiğinin son örneği ABD Merkez Bankası’nın faiz siyaseti oldu. FED’in enflasyona karşı faiz yükseltmesinden Arjantin, Güney Afrika’yla birlikte en çok Türkiye’nin etkileneceği belirtildi.

BORÇLANMA MALİYETİ ARTACAK ENFLASYON YÜKSELİŞİNİ SÜRDÜRECEK

FED’in kararının aslında risk primi yüksek olan Türkiye’nin borçlanma maliyetlerini daha da artıracağı kaydedildi. Uzmanlar, enflasyondaki yükseliş trendinin de tetikleyeceği ihtarında bulundu. Cornell Üniversitesi’nden Eswar Prasad “İki üç yıllık bir vakit diliminde işler zorlaşacak” dedi. Yanlışta ısrarın Türkiye’yi getirdiği nokta, iktisat siyasetlerinde izlenen yoldan vazgeçilmesinin artık bir mecburilik olduğunu gösterdi.

FED’İN FAİZ ARTIŞI TÜRKİYE İKTİSADINA DARBE VURACAK: ENFLASYONİST BASKI VE RİSK PRİMİ ARTACAK

Dünya genelinde artışa geçen enflasyona karşı merkez bankaları faiz artırarak tedbir almaya çalışıyor. Türkiye’de ise yüksek enflasyon, kıymet kaybeden TL’ye karşın faiz indirimine gidilerek iktisat savunmasız hale getirildi. ABD Merkez Bankası’nın faiz artışları Türkiye üzere gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerine olumsuz yansırken, risk primlerini de artırdı. Reuters’ın yayımladığı tahlile nazaran FED’in uzun müddetli yüksek faiz siyaseti kararı, Türkiye iktisadına hasar verecek ve enflasyonist baskıyı daha da artıracak.

Pandemiyle bir arada dünya genelinde enflasyon artışa geçti. Dünya enflasyona karşı faiz silahını kullanarak faiz artırımına gitti. Başta ABD Merkez Bankası (FED) ve Avrupa Merkez Bankası(ECB) sert faiz artışları yaptı. FED Lideri Jerome Powell, Jackson Hole İktisat Sempozyumu’nda yaptığı konuşmada uzun periyodik faiz artış sinayli vermişti. Enflasyonu yüzde 2 gayesine götürecek kısıtlayıcı bir siyaset uyguladıklarını belirten Powell, “Bir müddet kısıtlayıcı siyasetlere devam etmek gerekli olacak. ABD’de yüksek enflasyon güçlü talep ve arzdaki meselelerin sonucu. Yüksek enflasyon yaygın hale geldi. Enflasyonun yüksek kalması, yüksek enflasyon beklentilerinin kemikleşmesi ihtimalini artırıyor” tabirlerini kullanmıştı. FED’in faiz artışları Türkiye üzere dolarla borçlanan gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkiliyor. FED’in faiz artışları gelişmekte olan iktisatların borçlanma maliyetini artırırken, risk primlerini de yükseltti. Türkiye tüm bunların yanı sıra rekor düzeye çıkan enflasyon, TL’deki çok kayıplar ve tepeye tırmanan risk primine karşın faiz indirimine giderek iktisadını savunmasız hale getirdi. İngiliz Reuters haber ajansı Reuters’ın yayımladığı tahlile nazaran, gelişmekte olan ülkeler ABD Merkez Bankası’nın uzun periyodik yüksek faiz siyaseti kararı kapsamında en çok darbe alacak ekonomiler pozisyonunda gösteriliyor. En çok etkilenecek olan ülkelerin başında ise Türkiye geliyor. Kararın, Türkiye iktisadını vuracağı ve enflasyonist baskıyı daha da artıracağı öngörülüyor. Haberde, New York merkezli finansal tahlil şirketi S&P Global’in, Türkiye ile birlikte Güney Afrika ve Arjantin’de finansal kurumların borç verme riskini yüksek ya da çok yüksek olarak sınıflandırdığı hatırlatıldı.

‘ENFLASYONİST BASKIYI ARTIRACAK’

Yüksek faizin, doların gelişmekte olan iktisat para üniteleri karşısındaki bedelini yükselterek ithalat maliyetlerini üst çekeceği ve enflasyonist baskıyı artıracağı öngörülüyor. Haberde Çin ve Hindistan üzere ülkelerin bu baskıdan etkilenmediği lakin Türkiye ve Arjantin üzere daha küçük ülkelerin açıkça bundan mağdur olduğu belirtildi. IMF baş ekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas, “Sınırda olan ekonomilerimiz ve düşük gelirli ekonomilerimizde halihazırda gerçek yatırım getirileri sıkıntılı ya da sorunluya yakın düzeylere yükselmiş durumda” dedi ve kelamlarına şöyle devam etti: “Düşük gelirli ülkelerin yaklaşık yüzde 60’ı ile gelişmekte ve hudutta olan 20 ülke bu durumda. Hâlâ piyasalara erişimleri var lakin borçlanma şartları muhakkak çok berbatlaştı.”

‘FED İÇİN KRİZ ZAMANI’

New York Üniversitesi Stern İşletme Okulu’ndan Profesör Peter Blair Henry, “FED için kriz zamanı” yorumunu yaparak “Son 40 yılın güvenilirliği tehlikede, bu nedenle gelişmekte olan ülkelerde hasara yol açıp açmadığına bakılmadan ne olursa olsun enflasyonu düşüreceklerdir’’ sözlerini kullandı.

TÜRKİYE ÜZERE HUDUDUN EŞİĞİNDEKİ ÜLKELER HASAR GÖRECEK

Cornell Üniversitesi’nden İktisat Profesörü Eswar Prasad, “FED’in faiz oranlarını artırması ve (oranların) yüksek kalması Sri Lanka ve Türkiye üzere hududun eşiğindeki ekonomilere hasar verecektir” dedi.Prasad, “İki ile üç yıllık bir vakit diliminde işler zorlaşmaya başlayacaktır…FED’in faizleri uzun mühlet yüksek tutacağı katılaşırsa baskılar çabucak hissedilebilir” dedi. Powell, 26 Ağustos’ta yaptığı konuşmada FED’in büyümeyi kısıtlamak için gerektiği kadar faiz artıracağını ve şu anda bankanın yüzde 2 gayesinin üç katından fazla seyreden enflasyonu düşürmek için oranları “bir müddet daha” yüksek tutacağını söylemişti. ABD’de enflasyon son 40 yılın en yüksek seviyesinde ve şimdi tepeyi görmediği düşünülüyor.

‘YÜKSEK FAİZ, YAVAŞ BÜYÜME’

FED Lideri Jerome Powell, Jackson Hole İktisat Sempozyumu’nda yaptığı konuşmada eylül ayındaki toplantıda faiz artırımının boyutunun büsbütün bilgilere bağlı olacağını belirtti. Üst üste 4 faiz artırımına gidilmesine karşın şimdi durma vaktinin gelmediğini belirten Powell “Yüksek faiz, yavaş büyüme ve iş gücü piyasasında durulma enflasyonu düşürürken bunlar hane halkına ve şirketlere acı verecek. Bu, enflasyonu düşürmenin bahtsız bir bedelidir. Lakin fiyat istikrarını sağlamamak çok daha fazla acıya sebep olur” tabirlerini kullandı. Fiyat istikrarının iktisadın temeli olduğunu belirten Powell “Fiyat istikrarı olmadan iktisat kimseye hizmet etmez” dedi. Jerome Powell, Fed’in enflasyonla gayret için elindeki araçları güçlü bir biçimde kullanmaya devam edeceğini vurguladı. Powell, Fed yetkililerinin son kestirimlerinin medyan federal fon oranının 2023’ün sonuna kadar yüzde 4’ün biraz altında olduğunu gösterdiğini ve kestirimlerin eylül ayında güncelleneceğini belirtti.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.